Vikingen – feiten en fabels

Viking evenement, vechtende Vikings, Moesgaard strand
We denken allemaal de Vikingen te kennen. Van de verhalen over hun plundertochten, de Noordse mythologie en hun hoornen helmen. Maar wat is feit en wat is fabel? Hier een kort overzicht om je kennis over de Vikingen op te poetsen.

Het Vikingtijdperk

Men is het eens dat het Vikingtijdperk startte met de overval op Lindisfarne klooster in Noord-Engeland in 793 n.C. en eindigde met de beslissende Battle of Hastings in 1066. Het Vikingtijdperk had een grote impact op de middeleeuwse geschiedenis van Scandinavië, Groot-Brittanië, Ierland en vele andere landen en regio’s in Europa. 

Wie waren de Vikingen?

De Vikingen, of ‘Vikingr’ in Oud Noors, is een verzamelterm voor de Scandinavische ontdekkingsreizigers, handelaren en krijgers die zich al plunderend en veroverend vestigden door grote delen van Europa, Azië en de Noord Atlantische Eilanden vanaf ongeveer de achtste tot elfde eeuw n.c.

Vikinggeloof

De Vikingen hadden hun eigen geloof voordat ze zich tot het Christendom bekeerden. Het stond bekend als de Noordse mythologie en het draaiden om goden als Odin, Thor, Loki en Freya en wat regionale variaties daarop. Sneuvelen in de strijd werd gezien als de meest prestigieuze manier om te sterven. Het garandeerde een plekje in Walhalla, een enorme ruimte geregeerd door Odin, waar elke avond fantastische banketten werden gehouden en waar de voorbereidingen werden gedaan om Odin te helpen in de strijd tegen de ondergang van de goden of het einde van de wereld. In de tiende en elfde eeuw waren zo’n beetje alle Noormannen officieel bekeerd tot het Christendom, maar de meeste hielden tot lang in de middeleeuwen vast aan hun heidense geloof en gewoonten.

Vikingen als ontdekkers

De Vikingen waren bevreesd om hun beroemde langboten, die ondanks de platte bodems toch extreem zeewaardig waren. Ze konden ermee over de oceanen, maar ook door ondiepe wateren en het waren ook prima landingsvaartuigen op de stranden. Gedurende het Vikingtijdperk reisden de Noormannen over de hele, toen bekendem wereld. In tegenstelling tot wat iedereen denkt waren ze niet alleen goed in plunderen. Ze waren ook kundige handelaren en ze stcihtten vele succesvolle plaatsen in Engeland, Schotland, Ierland, Normandië en IJsland.

In 845 n.c. roeiden de Vikingen de eerste keer de Seine op en belegden Parijs. Terwijl ze de notabelen van de stad omkochten, voerden de Noormannen verschillende aanvallen op de stad uit totdat een beslissende aanval in 886 n.c. een eind maakte aan de gewelddadige overheersing op de stad.

Bovenop het terroriseren van de gehele Noord Atlantische kustlijn, voeren de Vikingen ook zuidwaarts naar Noord-Afrika, naar Oost-Rusland, Constantinopel en het Midden-Oosten.
Het klopt dat de eerste Europeanen die aan wal gingen in Noord-Amerika Vikingen waren. Onder leiding van Leif Eriksen vestigden ze zich in wat we tegenwoordig Canada noemen.

Danegeld

Danegeld was de belasting die de Vikingen oplegden aan de landen die ze aanvielen. Door Danegeld te betalen waren leiders er zeker van dat hun regio’s niet werden aangevallen door Vikingen. 

Runes en rubestenen

De Vikingen hadden hun eigen alfabet, gebaseerd op het Germaanse runenschrift ‘futhark’. De Vikingen kerfden historische feiten in zogenaamde runenstenen. Op deze runenstenen vind je de escapades terug van een heldhaftige hoofdman en zijn krijgers of van succesvolle buitenlandtrips. Veel van wat we nu nog weten over Vikingen komt van de inscripties op runenstenen die gevonden zijn door heel Scandinavië, de Britse eilanden en en zelfs helemaal bij de Zwarte Zee. Voorbeelden van beroemde runenstenen vind je in Jelling, het Jutse plaatsje vlakbij Vejle dat op de wereld erfgoedlijst van de UNESCO staat.

Viking mythes

Er bestaan veel voortdurende misverstanden over de Vikingen.  Hier een paar bekende mythes die een historische check niet zouden doorstaan.

Vikingen droegen geen hoornen helmen. Er is geen bewijs dat aantoont dat ze dat ooit gedaan hebben, behalve tijdens sommige rituele ceremonies. Het dragen van een hoornen helm zou zeer belemmerend werken in een één-op-één-gevecht. Vikinghelmen hadden een conische vorm en waren gemaakt van hard leer met houten en metalen verstevigingen. Of ze waren gemaakt van ijzer met een masker en een maliënkolder. Het idee van Vikingen met hoornen helmen ontstond in de negentiende eeuw toen geromantiseerde en nationalistische sentimenten rondom Vikingen populair werden.

Niet alle Vikingen waren wilde bruten. Het beeld van strijders met woeste  haren en wilde ogen is een mythe. Sterker nog, de Anglo-Denen, die delen van Groot Britannië bezetten werden door hun Angelsaksische buren beschreven als extreem schoon, aangezien ze erop stonden om tenminste één keer in de week in bad te gaan en hun haar netjes te verzorgen.

Vikingen speelden niet op de luit.

Vikingen werden niet standaard begraven in hunebedden.

Share this page

Vikingfeiten

-Het Vikingtijdperk duurde van rond 793 tot 1066

-Vikingen kwamen uit heel Scandinavië

-Vikingen waren de eerste Europeanen in Noord-Amerika

-Vikingen hadden hun eigen runenschrift: ‘futhark’

Vikingfabels

-Vikingen droegen geen hoornen helmen

-Vikingen waren geen woeste wildemannen

-Vikingen dronken niet uit schedels

-Vikingen gebruikten niet alleen strijdbijlen

Viking animatie

De animatiefilm is onderdeel van de nieuwe tentoonstelling "Koninklijk Verblijf en Ritueel Plaats -
De Vikingen in Tissø". Bezoek www.naturparkaamosen.dk voor meer informatie (website in het Deens).