Proef Denemarken

Deense gastronomie
Eierbroodjes van de Limfjord, omeletten à la Funen, koolworstjes uit Zuid-Jutland en vele andere regionale specialiteiten zullen je tong strelen. Veel Deense kro’s en restaurants hebben op hun menukaart een plaats ingeruimd voor regionale en lokale lekkernijen.

Vroeger

In vroeger dagen moesten de Denen eten wat op dat moment land en zee te bieden hadden. Langs de kust betekende dat vis op het dagelijkse menu, terwijl de agrariërs van het binnenland voorname- lijk groenten als kool en – indien voorradig – een stukje varkensvlees op hun bordje kregen.

Men at wat het seizoen te bieden had. In de loop der jaren ontstonden er in de diverse regio’s tal van culinaire specialiteiten. De meeste zijn al lang vergeten; zij verdwenen vooral in de kookpot van de internationale keukens. Daarbij vereisten veel van deze lokale specialiteiten enkele dagen voorbereidingstijd en dat past vandaag de dag bijna niemand meer. Sommige recepten hebben echter het geluk gehad te overleven en worden in diverse restaurants nog geserveerd. Bij een gastronomische reis van oude receptuur door Denemarken hoef je beslist geen honger te lijden.

Noord- en West-Jutland

Eén van de heerlijkheden op het menu in het vissersplaatsje Skagen is een gebakken scholletje met een mix van cranberries en kruisbessen. Groenten groeien er nauwelijks in het “strandzand” rond Skagen, vandaar dat men vroeger in deze streken vaak allerlei bessen gebruikte. Brøndum’s Hotel serveert nog een uitstekend “scholletje à la Skagen” met diverse soorten bessen.

Wat verder ‘naar beneden’ langs de kust van West-Jutland komt de paling meer in beeld. Rond de Limfjord staat paling in vele variaties prominent op het menu. Het palingbroodje behoort tot de oudste gerechten van deze regio. Met gehakte uien, peper en zout wordt de paling tot een broodje gerold en dan verwarmd. Het broodje wordt meestal geserveerd met wat aardappels en witte saus. Vooral de Venø Kro in Struer is bekend om dit heerlijke gerecht.

De Sevel Kro is bekend geworden door ølben, een gerecht dat dateert uit de achttiende eeuw. Het staat al vele jaren op de menukaart van de Sevel Kro. Hoofdingrediënt voor ølben zijn spareribs, die 24 uur in de pekel hebben gestaan en daarna worden gekookt in de bouillon met kruiden en andere ingrediënten. De soep moet daarna drie dagen staan. Dan worden de spareribs verwijderd, gebraden en opgediend met kool. Daarbij een biertje en een glaasje aquavit.

Midden- en Zuid-Jutland

In de negentiende eeuw voeren er boten met goederen over de Gudenå van het ene naar het andere dorp. Het betekende hard werken voor de schippers, die hun grote honger stilden in de herbergen langs de rivier. Daar stond altijd een flinke pot eten op het vuur. Dit gerecht heette pramdragergryde en bestond uit grote stukken vlees, grof gesneden groenten en wat gerookt varkensvlees.

De Svostrup Kro, die dichtbij de Gudenå ligt, serveert nog steeds pramdragerdryde, maar dan wel op een meer culinaire manier met gefrituurde aardappels en gebakken spek.

Worstjes zijn de specialiteit van Zuid-Jutland. In de kersttijd staat het worstje, dat met koolblad is omwikkeld, overal op het menu. De Tyrstrup Kro heeft met deze winterkost grote bekendheid verworven.

Solæg (zon-eieren) is een ander oud gerecht uit Zuid-Jutland. De eieren worden meer dan een half uur gekookt met de bruine schillen van een ui. Daarna worden ze meer dan drie weken in zout water gezet. Voordat ze worden gegeten, wordt vanzelfsprekend de eierschaal verwijderd. Het ei wordt dan in tweeën gesneden en de dooier wordt zorgvuldig verwijderd. In het gat dat ontstaat komt wat tabasco, olie, azijn en mosterd, waarna de dooier wordt teruggebracht in het dooiergat. Deze smakelijke eieren worden hoofdzakelijk geserveerd bij een glas bier. Buchs Vinstue (Buch’s wijnbar) in Haderslev serveert deze solæg het hele jaar door.

Fanø en Aerø

Op het eiland Fanø werd in vroeger dagen tijdens een bruiloft Sakkuk geserveerd. Het is een soort pudding van diverse vleessoorten met reuzelkanen en siroop. Sakkuk wordt op diverse plaatsen op het eiland nog steeds bereid. Bijvoorbeeld in Café Nannas Stue (de woonkamer van Nana). Daar wordt het volgens de traditie geserveerd in combinatie met een glas speciaal bier en aquavit.

Het eiland Ærø is bekend vanwege de pannenkoeken, die ruim één centimeter dik zijn. Dank zij wat gist wordt deze dikte verkregen. Tijdens de diverse zomerfestivals op Ærø worden er heel wat van deze pannenkoeken verorberd. De pannenkoeken worden veelal besmeerd met honing en appelmoes.

Funen en Møn

Op Funen ruikt het al vele decennia naar omeletten. De omelet is dan ook een oude specialiteit van Funen; ze staat al sinds 1860 op het menu van Restaurant Carlslund. Volgens de traditie wordt de omelet geserveerd met gebraden varkensvlees, mosterd en brood.

De specialiteit van Møn is bideslid. Een regionaal gerecht, waarvan de oorsprong eeuwen teruggaat. Het bestaat uit haring, die enkele dagen in de pekel heeft gestaan. De haring wordt gegeten met brood, dat besmeerd is met vet. Op deze authentieke manier wordt het nog geserveerd in Restaurant Kaj Kok.

In dit restaurant staat nog een ander traditionele specialiteit van Møn op de menukaart: tarwecake. De naam is wat misleidend, want het betreft hier geen cake, maar een brood, dat van een speciale en fijne soort tarwe is gemaakt. Deze “cake” wordt opgediend met kaas en zelfgemaakte pruimenjam. Lekker als lunch, maar ook heel smakelijk bij een gevarieerde broodmaaltijd.

Bornholm en Seeland

Bornholm en haring horen bij elkaar. Iedereen, die Bornholm een beetje kent, weet dat. Gerookte haring op brood met bieslook en een rauwe eierdooier.

Gebakken haring behoort tevens tot de tradities van Bornholm. Haring, die enige tijd in pekel heeft gelegen en daarna door de bloem is gehaald en vervolgens in varkensvet wordt gebakken. Een ander bekend gerecht op Bornholm is gudhjemmadyppa: saus met spek en kabeljauw. Restaurant Bokulhus is gespecialiseerd in deze oude eilandgerechten.

Seeland is minder rijk aan traditionele en regionale specialiteiten. Smørrebrød is het bekendste traditionele gerecht, dat vooral in Kopenhagen geliefd is. Er zijn daar ook diverse restaurants, die zich in smørrebrød gespecialiseerd hebben. Bij  Ida Davidsen kun je kiezen uit 250 verschillende soorten smørrebrød (sandwiches).

Lees meer over de Deense keuken.

Ervaar de New Nordic Kitchen in Kopenhagen. 

Share this page

Waar moet je zijn?

 

- Zoek restaurants in Denemarken

Zoek restaurants in Kopenhagen 

- Culinaire gids van Visit Copenhagen

- Culinaire evenementen

- Culinaire festivals

De Smørrebrød App van VisitDenmark 

Een veelzijdige regio met fjorden, stranden, bossen en de tweede stad van Denemarken: Aarhus.